Podsjećanja

Podsjećanja: “ISTINOMJER” U 2017. GODINI OCIJENIO DA LI TAGELTIJA GOVORI ISTINU

U avgustu 2017. godine, portal Istinomjer objavio je analizu istinitosti tvrdnje tadašnjeg ministra finansija RS, a sadašnjeg predsjedavajućeg Vijeća ministara BiH, da je izvještaj Glavne službe za reviziju javnog sektora RS, u kome je navedeno da je Budžet RS za 2016. godinu “probijen” za 118 miliona KM, „sačinjen tendenciozno i neprofesionalno, s ciljem pokušaja ucjene Vlade Republike Srpske i Ministarstva finansija zbog prelaska Glavne službe za reviziju Srpske na trezorski sistem poslovanja“.

Kada je Glavna služba za reviziju javnog sektora RS objavila da je Budžet RS za 2016. godinu “probijen” za 118 miliona KM, ministar finansija RS optužio ih je za “tendenciozan i neprofesionalan” izvještaj.

Tegeltija je dalje naveo kako glavni revizor “preko pojedinih opozicionih poslanika u Narodnoj skupštini Srpske, predstavnika zajedničkih institucija BiH i međunarodnih organizacija, pokušava da ucjenjuje Vladu Republike Srpske svojim neprimjerenim izvještajima, prvenstveno o reviziji učinaka i reviziji konsolidovanih finansijskih izvještaja”, a sve zbog prebacivanja Glavne službe za reviziju na trezorski sistem poslovanja.

Pomenuti prelazak na trezorski sistem poslovanja dogodio se u decembru 2015. godine, kada je Vlada RS usvojila nacrt budžeta po kom je služba za reviziju tretirana kao klasični budžetski korisnik, u suprotnosti sa odredbama entitetskog Zakona o reviziji. Zakon propisuje potpunu finansijsku i organizacionu nezavisnost Glavne službe za reviziju, to jest, da služba sama priprema budžetski zahtjev svog godišnjeg budžeta. Zahtjev se dostavlja ga nadležnom skupštinskom odboru, a kada ga skupštinski odbor usvoji, budžet ove institucije dostavlja se Ministarstvu finansija, koje ga uključuje u nacrt budžeta RS.

Uprkos tome, u nacrtu budžeta za 2016. godinu, Ministarstvo finansija je, za razliku od svih prethodnih godina, samo propisalo budžet Glavne službe za reviziju, kao da se radi o korisniku čije je finansiranje regulisano Zakonom o trezoru, a ne o nezavisnoj instituciji. Služba za reviziju reagovala je saopštenjem za javnost u kom je navela da je ovim postupkom narušena nezavisnost službe koju propisuje zakon, kao i međunarodni standardi revizije javnog sektora.

Vlada RS oglušila se o ove primjedbe i budžet je usvojen u predloženom nacrtu, a isti princip primjenjen je i u Budžetu RS za 2017. godinu. No, iako je ovaj diskutabilni potez Vlade urađen još u decembru 2015. godine, ministar finansija do sada nije imao primjedbi na revizorske izvještaje koji su u međuvremenu objavljeni.

Razlog za to teško se može pronaći u “tendencioznosti i neprofesionalnosti” aktuelnog revizorskog izvještaja u odnosu na prethodne, s obzirom da je Glavna služba za reviziju i ranije ukazivala na vrlo slične probleme.

U Konsolidovanom  finansijskom izvještaju o reviziji korisnika budžeta RS za 2015. godinu takođe je dato mišljenje s rezervom, između ostalog i zbog toga što neizmirene obaveze brojnih korisnika budžeta iz ranijeg perioda “nisu planirane na poziciji izdaci za otplatu neizmirenih obaveza iz ranijih godina najmanje u iznosu od 78.496.625 KM”. Na isti problem, ovog puta za sredstva u visini od 120.102.492 KM, revizija je ukazala i u “spornom” izvještaju za 2016. godinu, kada je također dato mišljenje sa rezervom zbog ove, ali i niza drugih nepravilnosti. Izvještaj za 2016. godinu navodi da su u potpunosti provedene tri preporuke od ukupno sedam koje je revizija dala u prethodnom izvještaju; 2015. godine situacija je bila slična (provedeno je 5 od 11 preporuka).

Ni izvještaji za prethodne godine nisu bili ništa povoljniji za Vladu RS. U izvještajima za 2014. i 2013. godinu takođe je dato mišljenje s rezervom i ukazano na brojne nepravilnosti: zapošljavanje u javnom sektoru i isplaćivanje naknada zaposlenima suprotno zakonskim odredbama; nepoštovanje Zakona o javnim nabavkama; izostanak sistema kontrole u trošenju sredstava iz Razvojnog programa; stvaranje rashoda i izdataka za 37,6 miliona KM većih u odnosu na prihode; neregularnosti u upravljanju sredstvima Fonda solidarnosti; iskazivanje deficita za 27 miliona KM manjeg od stvarnog deficita, itd. Pored svega navedenog, provođenje preporuka revizije u prethodnim je godinama bilo znatno lošije ocijenjeno nego u posljednja dva izvještaja. Tako je u izvještaju za 2014. godinu navedeno da je potpuno provedeno 4 od 13 preporuka, dok je tokom 2013. godine provedena samo jedna od 14 preporuka koje je dala služba za reviziju.

Uzevši u obzir sadržaj posljednja dva izvještaja i njihovo poređenje sa prethodnim, Tegeltijina tvrdnja da se radi o iznenadnom neprijateljstvu i osvetničkom ponašanju službe za reviziju prema Vladi RS, ne djeluje nimalo utemeljeno. Ovakva reakcija više ukazuje na to da ministrovo nezadovoljstvo izvještajem naprosto proizlazi iz činjenica koje su u njemu prikazane, a koje su direktna odgovornost izvršne vlasti u Republici Srpskoj: da ukupan deficit budžeta RS sa svim fondovima na kraju 2016. godine iznosi 175,6 miliona KM; da su budžetski korisnici potrošili 118,11 miliona KM više nego što im je budžetom bilo na raspolaganju; da je escrow račun Vlade RS “spao” na 500 hiljada KM, te da je iz njega pozajmljeno više od 87 miliona KM koji nisu vraćeni u predviđenom roku i drugi slični nalazi revizije o finansijskim neregularnostima i prekomjernom zaduživanju. Priča o “ucjenama” zbog prelaska na trezorsko poslovanje, stoga, djeluje kao još jedan udar na nezavisnost Glavne službe za reviziju, a ne kao iole objektivna ocjena njenog rada i izvještaja koje objavljuje.

(Tijana Cvjetićanin, Istinomjer, 24.08.2017.)